4. Zapis łaciński (romaji )

W celu zapisania języka japońskiego literami alfabetu łacińskiego stworzonych zostało kilka systemów, nazywanych powszechnie romaji (wym. romadzi) od słowa: roma – Rzym oraz słowa: ji – litera. Tutaj przedstawiony zostanie najpopularniejszy system zwany Hebon-shiki (wym. hebonśki). System ten został opracowany w 1885 roku przez komisję złożoną z japońskich oraz zagranicznych uczonych, a rozpowszechniony przez amerykańskiego misjonarza i filologa Jamesa Curtisa Hepburn, który jako pierwszy zastosował ten system w swym japońsko-angielskim słowniku. Hebon jest transkrypcją japońskiej wymowy nazwiska Hepburn; shiki w języku japońskim znaczy system.

Wymowa liter w tym systemie, poza kilkoma wyjątkami odpowiada wymo- wie stosowanej w języku polskim. Przykładem tego mogą być następujące słowa, które należy wymawiać tak jak gdyby były one zapisane „po polsku”.

 kuruma  (samochód)

ie       (dom)

kodomo  (dziecko)

hon     (książka)

Wyjątki stanowią następujące przypadki:

 

1.  Złożenia trzyliterowe, w których h występuje między s lub c, oraz samogłoską. Przykłady:

 sha: wym. sia jak w siano

shakai: wym. siakai (społeczeństwo)

cho: wym. cio jak w ciocia

choki: wym. cioki (nożyczki)

2.  Litera y, która jest czytana jak j w języku polskim. Przykłady:

 ya: wym. ja jak w jama

yasai: wym. jasai (warzywo)

yo: wym. jo jak jodła

yorokobi: wym. jorokobi (radość)

3.  Litera j z samogłoskami, która jest wymawiana [dzi]. Przykłady:

 ja: wym. dzia jak w dziadek

jama (przeszkoda): wym. dziama

ju: wym. dziu jak w dziupla

juku (prywatna szkoła): wym. dziuku

 

4.  Litera n, gdy występuje przed spółgłoskami: b, p, oraz m. W tych przypadkach n wymawiane jest jak polskie „m”. Przykłady:

 nanbei (Ameryka Południowa): wym. nambei

kanpai (toast, „Na zdrowie!”): wym. kampai

sanmai (trzy kartki): wym. sammai

 

5.  wa wymawia się [ła], natomiast tsu brzmi pośrednio między [cu] o [tsu]. Przykład:

 heiwa (pokój): wym. heiła

tsukin (dojazd do pracy): wym. między tsukin, a cukin

washitsu (pokój w stylu japńskim): wym. łaścu

 

Poza tym istnieją jeszcze dodatkowe zasady, które określają wymowę dźwięków nie istniejących w języku polskim.

 

  1. Długie samogłoski są oznaczone znakiem „^” lub znakiem „-” zapisywanymi ponad nimi, np. Litera ā jest czytana jak przedłużone lub podwójne „a”. Wyjątek stanowi wydłużona samogłoska „i”, która zapisywana jest jako podwójne „i”, czyli ii.

 

  1. Dźwięk określany jako dźwięk asymilowany (soku-on) lub przenośnie jako „dźwięk skaczący” jest zaznaczony podwójną spółgłoską (np. yokka, massugu, happio, otto). Spółgłoski tego rodzaju nazywane są spółgłoskami geminizowanymi.

W tych przypadkach pierwsza spółgłoska jest traktowana jak pauza w zapisie muzycznym, co w konsekwencji brzmi jak zająknięcie się w miejscu gdzie ta spółgłoska występuje. Podobna wymowa stosowana jest w języku polskim w słowach: lekko, hossa, mokka.

 

W systemie Hebon-shiki pierwsza litera każdego zdania jak również pierwsze litery imion własnych są zawsze zapisywane dużą literą.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Aby przesłać komentarz wpisz niewiadomą * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.